Trái phiếu doanh nghiệp tăng mạnh, cẩn trọng với nguy cơ tăng rủi ro

Thứ ba, 27 Tháng 7 2021 22:03

Tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp được phát hành lên tới 164 nghìn tỷ đồng trong quý 2/2021, gấp 3,66 lần lượng phát hành quý 1 và tăng gần 29% so với cùng kỳ 2020.

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) quý 2/2021 vừa được SSI Reasearch công bố, tổng lượng TPDN được phát hành lên tới 164 nghìn tỷ đồng trong quý 2, gấp 3,66 lần lượng phát hành quý 1 và tăng gần 29% so với cùng kỳ 2020.

Trong đó, các ngân hàng thương mại tiếp tục dẫn đầu về lượng phát hành với tổng cộng 67 nghìn tỷ đồng (tăng 41% so với cùng kỳ và chiếm 41% tổng lượng phát hành trong quý). Nếu loại trừ trái phiếu ngân hàng, tổng lượng TPDN phát hành quý 2/2021 là 97 nghìn tỷ đồng, vẫn tăng 21% so với cùng kỳ.

TRÁI PHIẾU DN BẤT ĐỘNG SẢN TĂNG MẠNH

Tính chung tới hết quý 2, tổng lượng TPDN phát hành là 208,9 nghìn tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ 2020. Trong đó, dẫn đầu về lượng phát hành vẫn là các doanh nghiệp bất động sản (92,3 nghìn tỷ đồng, tỷ lệ 44,2%). Tiếp sau đó là các ngân hàng (68,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,7%)...

Tính riêng quý 2, các doanh nghiệp bất động sản đã phát hành 64,4 nghìn tỷ đồng trái phiếu tăng 131% so với quý 1/2021 và tăng 28% so với cùng kỳ 2020.

Các doanh nghiệp phát hành nhiều nhất trong quý vừa qua là Vingroup, CTCP Đầu tư Golden Hill, CTCP BĐS BIM, CTCP Dịch vụ Giải trí Hưng Thịnh Quy Nhơn, CTCP Hưng Thịnh Land, CTCP Kinh doanh nhà Sunshine, CTCP BĐS Wonderland…

Trong quý 2/2021, lãi suất trái phiếu bất động sản bình quân 10,3%/năm, giàm 17 điểm phần trăm so với quý 1/2021; kỳ hạn bình quân 4,1 năm, khá dài so với mức kỳ hạn 2,9 năm của quý liền trước.

Trong khi đó, lãi suất phát hành bình quân của các TPDN (loại trừ trái phiếu ngân hàng) là 9,95%, giảm 33 điểm % so với quý 1/2021.

“Dù lãi suất phát hành TPDN nằm trong xu hướng giảm từ quý 3/2020 đến nay nhưng rất nhỏ so với mức giảm sâu của lãi suất tiền gửi. Chênh lệch giữa lãi suất phát hành TPDN và lãi suất tiền gửi giữ ở mức cao khiến thị trường TPDN tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong nửa đầu năm 2021”, SSI Reasearch nhận định.

NGÂN HÀNG VÀ CHỨNG KHOÁN NẮM 55,6%

Trong nửa đầu năm 2021, có tới 55,6% lượng TPDN phát hành là do các ngân hàng và Công ty chứng khoán (CTCK) nắm giữ. Cụ thể, các NHTM mua vào 44,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 21,3%; các CTCK mua 71,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 34,4%.

Trước đó, tổng vốn chủ sở hữu của các CTCK tại ngày chốt số năm 2020 chỉ khoảng 93 nghìn tỷ đồng. Do đó  SSI Reasearch dự đoán, nhiều khả năng các CTCK chỉ đứng tên mua TPDN trên sơ cấp, nắm giữ ngắn hạn và nhanh chóng phân phối lại cho cácnhà đầu tư khác.

Cùng với đó, các tổ chức trong nước khác mua 50,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 24,3% bao gồm các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư chứng khoán.

Cuối cùng, các nhà đầu tư cá nhân mua gần 11 nghìn tỷ trên thị trường sơ cấp, tập trung vào trái phiếu bất động sản, ngân hàng và định chế tài chính phi ngân hàng. Lượng mua này chỉ bằng 47% lượng các nhà đầu tư cá nhân đã mua trong cùng kỳ 2020.

Có thể thấy, diễn biến này hoàn toàn phù hợp với định hướng của cơ quan quản lý theo các quy định mới về thị trường TPDN, có hiệu lực từ 01/01/2021.

TĂNG RỦI RO TỪ TRÁI PHIẾU BẤT ĐỘNG SẢN
Theo SSI Reasearch, loại trừ các trái phiếu ngân hàng và định chế tài chính khác hầu hết là không có tài sản đảm bảo, các TPDN còn lại được phát hành trong nửa đầu năm 2021 có 18,6% được bảo đảm bằng bất động sản; 11% được đảm bảo bằng tài sản; 33% được đảm bảo bằng một phần tài sản/bất động sản và một phần là cổ phiếu.
Cùng với đó, có 9,3% trái phiếu phát hành được đảm bảo hoàn toàn bằng cổ phiếu và 28% là không có tài sản đảm bảo.
Cụ thể, theo thống kê, có 29 nghìn tỷ đồng trái phiếu bất động sản được đảm bảo hoàn toàn bằng cổ phiếu hoặc không có tài sản đảm bảo.
Nếu tính cả các trái phiếu bất động sản được đảm bảo một phần bằng cổ phiếu, con số này là gần 60 nghìn tỷ đồng, chiếm 64% tổng lượng trái phiếu bất động sản phát hành 6 tháng đầu năm.
"Việc đảm bảo nghĩa vụ thanh toán nợ gốc lãi trái phiếu bằng cổ phiếu không có nhiều ý nghĩa vì khi sự kiện vi phạm xảy ra, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán thì giá trị cổ phiếu dùng làm tài sản đảm bảo (thường là của tổ chức phát hành hoặc liên quan đến tổ chức phát hành) cũng sẽ sụt giảm nghiêm trọng", chuyên gia của SSI cảnh báo nhà đầu tư.

Ngoài ra, SSI Reasearch cũng lưu ý việc môi trường lãi suất thấp giúp dòng tiền đầu tư cũng tìm đến kênh bất động sản nhiều hơn và các doanh nghiệp bất động sản tăng mạnh huy động vốn trái phiếu để triển khai các dự án, là nhóm phát hành nhiều nhất từ 2019 đến nay. Tuy nhiên, dịch bệnh dai dẳng đang khiến cho môi trường kinh doanh của nhóm này bớt thuận lợi.

Cụ thể, thanh khoản của thị trường bất động sản có xu hướng giảm cho thấy sức hấp thụ đang suy yếu dần. Trong đó, các hoạt động triển khai dự án, sự kiện mở bán bị gián đoạn do dịch bệnh; hoạt động đầu tư công các dự án cơ sở hạ tầng đang chậm hơn dự kiến. Các yếu tố này làm tăng chi phí vốn do ứ đọng, ảnh hưởng đến kế hoạch dòng tiền trả nợ gốc lãi trái phiếu của doanh nghiệp.
Bên cạnh lưu ý về trái phiếu bất động sản, SSI cũng đưa ra lưu ý về những rủi ro lớn về chính sách đối với các trái phiếu năng lượng.

Theo đó, Quy hoạch điện VIII đã được Bộ Công Thương triển khai xây dựng từ 2019 với định hướng đẩy mạnh năng lượng tái tạo và thu hút đầu tư bằng giá điện. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến các trái phiếu tài trợ các dự án điện mặt trời, điện gió tăng mạnh trong giai đoạn vừa qua. Tổng số trái phiếu năng lượng phát hành từ 2019 đến 30/6/2021 là khoảng 65 nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, cho đến nay dự thảo Quy hoạch điện VIII vẫn đang trong quá trình thẩm định và chưa rõ sẽ sửa đổi theo hướng nào. Các doanh nghiệp năng lượng đặc biệt là năng lượng mặt trời vẫn đang sản xuất cầm chừng vì sức cầu hạn chế và chờ đợi cơ chế giá mới.

TUẤN VIỆT/ Bizlive


Bài viết xem thêm